Współczesna polska scena polityczna przyzwyczaiła nas do głębokich pęknięć, jednak ostatnie wydarzenia pokazują, że granica między dyplomacją a wewnętrzną walką o wpływy niemal całkowicie się zatarła. Gdy głowa obcego państwa publicznie uderza w polskiego urzędnika, naturalnym odruchem powinna być państwowa solidarność. Tymczasem w przypadku sporu na linii Kijów-Warszawa, reakcje nad Wisłą okazały się zdumiewająco podzielone.
Prezydent Ukrainy w roli recenzenta polskiej prawicy
Ostatnie wypowiedzi Wołodymyra Zełenskiego, w których bezpośrednio uderzył on w postacie kojarzone z obozem konserwatywnym, w tym m.in. Karola Nawrockiego, wywołały prawdziwe poruszenie. Zamiast jednak merytorycznej dyskusji o interesach narodowych, otrzymaliśmy kolejną odsłonę partyjnego starcia.
Dla części środowisk liberalno-lewicowych krytyka płynąca z Kijowa stała się wygodnym orężem. W tej narracji ukraiński przywódca przestaje być partnerem dyplomatycznym, a staje się niemal wyrocznią, której opinie o polskich politykach przyjmowane są bezkrytycznie. Jeśli Zełenski gani przedstawiciela prawicy, w oczach swoich zwolenników nad Wisłą natychmiast zyskuje status nieomylnego sojusznika.
Mechanizm politycznego zachwytu
Obserwatorzy życia publicznego zwracają uwagę na niebezpieczne zjawisko, które polega na wykorzystywaniu autorytetu zagranicznego lidera do deprecjonowania krajowej opozycji. W kręgach tzw. elit pojawia się specyficzny rodzaj entuzjazmu, gdy tylko ukraińska administracja uderza w czułe punkty ich politycznych oponentów.
To oznacza, że ma rację. To oznacza, że jest ich najlepszym sojusznikiem, że jak ta biała lelija wyrasta zza przygarbionych polskością pleców straszliwych populistów
Powyższy cytat doskonale obrazuje sposób myślenia części komentatorów: każda uwaga Zełenskiego jest traktowana jako słuszna, o ile tylko uderza w osoby etykietowane jako „populiści”. W takim układzie dbałość o godność własnych instytucji schodzi na dalszy plan, ustępując miejsca satysfakcji z porażki wizerunkowej przeciwnika.
Problem fałszywej symetrii i osłabienie racji stanu
Jednym z najbardziej niepokojących elementów tego sporu jest próba stawiania znaku równości między prowokacyjną retoryką strony ukraińskiej a reakcją polskich przedstawicieli. Tworzenie tzw. fałszywej symetrii prowadzi do sytuacji, w której:
- Osoba broniąca polskiego stanowiska jest przedstawiana jako równie winna co inicjator konfliktu.
- Merytoryczne argumenty historyczne czy polityczne są ignorowane na rzecz bieżących sympatii.
- Interes partyjny bierze górę nad spójną strategią państwa na arenie międzynarodowej.
Zjawisko to obnaża słabość polskiej debaty publicznej. Gotowość do przyznawania racji zewnętrznym aktorom tylko dlatego, że atakują oni nielubianą partię, świadczy o tym, że dla wielu środowisk nienawiść do krajowego rywala stała się silniejsza niż potrzeba ochrony autorytetu własnego państwa.
