Integracja europejska to nie tylko wspólny rynek i przepisy prawne, ale przede wszystkim fundament oparty na wspólnych wartościach i szacunku do prawdy. Właśnie ten aspekt stał się osią najnowszych działań w Brukseli, gdzie ważą się losy oficjalnego stanowiska unijnych struktur wobec tragicznych wydarzeń na Wołyniu.
Historia jako fundament akcesji
Zbliżająca się debata nad raportem dotyczącym postępów Ukrainy w drodze do Unii Europejskiej zyskała nowy, polski akcent. Europosłowie chcą, aby dokument jasno wskazywał na konieczność rozliczenia się z przeszłością. Zbrodnie dokonane przez UPA na Polakach mają zostać oficjalnie potępione, co stanowiłoby przełom w dotychczasowej retoryce Parlamentu Europejskiego.
Polscy politycy argumentują, że każde państwo pukające do drzwi wspólnoty musi akceptować europejskie standardy moralne. Oznacza to brak przyzwolenia na relatywizowanie zbrodni, niezależnie od tego, kto był ich sprawcą. Jak zaznacza Dariusz Joński, polskie doświadczenia historyczne powinny stać się częścią zbiorowej pamięci całej Europy.
Kulisy dyplomatycznej gry w EPP
Inicjatywa wyszła od przedstawicieli Koalicji Obywatelskiej działających w ramach Europejskiej Partii Ludowej (EPL). Był to ruch strategiczny, mający na celu przejęcie kontroli nad narracją historyczną na forum międzynarodowym. Dzięki sprawnym negocjacjom, poprawka zgłoszona przez EPL będzie rozpatrywana priorytetowo.
- Szerokie poparcie: Projekt zyskał aprobatę nie tylko chadeków, ale również frakcji Socjalistów i Demokratów.
- Rządowa koordynacja: O działaniach w Brukseli na bieżąco informowany jest premier oraz kluczowi ministrowie.
- Polityczna rywalizacja: Ruch ten pozwolił obozowi rządzącemu wyprzedzić analogiczne propozycje przygotowywane przez opozycję z PiS.
Kontrowersje wokół symboliki militarnej
Atmosferę wokół relacji polsko-ukraińskich pogorszyły w ostatnim czasie decyzje płynące z Kijowa. Szczególny opór w Warszawie wywołało nadanie jednej z ukraińskich formacji wojskowych nazwy odwołującej się do formacji UPA. Polscy dyplomaci odczytują to jako brak wrażliwości na traumę sąsiada i błąd, który wymaga jasnej odpowiedzi ze strony instytucji unijnych.
Każde państwo, które aspiruje do bycia krajem UE, musi wiedzieć, że warunkiem jest potępienie wszelkich zbrodni, niezależnie od narodowości ofiar i sprawców.
Nadchodzące głosowanie pokaże, czy Bruksela jest gotowa na wysłanie twardego sygnału w stronę Ukrainy. Dla Polski kluczowe pozostaje, aby proces rozszerzenia Unii nie odbywał się w cieniu przemilczeń, lecz na gruncie rzetelnie opisanej historii.
