Czas ucieka, a żyjących świadków nazistowskich zbrodni jest w Polsce coraz mniej. W tym kontekście dyskusja o zadośćuczynieniu nabiera dramatycznego tempa, zwłaszcza gdy surowa krytyka płynie z samego serca Niemiec. Publicysta Jan Puhl na łamach prestiżowego tygodnika „Der Spiegel” nie szczędzi gorzkich słów pod adresem własnego rządu.
Symboliczne wsparcie czy obraźliwa jałmużna?
W niemieckiej debacie publicznej zawrzało po doniesieniach o możliwych kwotach świadczeń dla Polaków, którzy przeżyli okupację. Mowa o 10 tysiącach złotych rocznie – sumie, którą Puhl określił mianem „śmiesznej”. Dziennikarz wylicza, że po przeliczeniu na walutę europejską (ok. 2332 euro), miesięczny dodatek nie pozwoliłby nawet na pokrycie połowy podstawowych kosztów egzystencji w dzisiejszej Polsce.
Rachunek krzywd, którego nie da się spłacić
Niemiecki redaktor przypomina o brutalnej rzeczywistości lat 1939–1945, której nie sposób zredukować do prostych wyliczeń budżetowych. Wśród argumentów przemawiających za godną rekompensatą wymienia:
- całkowitą destrukcję polskiej stolicy oraz innych ośrodków miejskich,
- śmierć 6 milionów obywateli, co stanowiło potężny cios demograficzny,
- systematyczny rabunek dóbr kultury i prywatnego majątku,
- wdrożenie machiny zagłady na podbitych terenach.
Kontrast między sprawcami a ofiarami
W analizie „Spiegla” wybrzmiewa bolesna prawda o powojennej Europie. Podczas gdy Niemcy Zachodnie mogły dzięki wsparciu zewnętrznemu budować swoją potęgę gospodarczą, polskie ofiary nazizmu przez dekady zmagały się z niedostatkiem w realiach bloku wschodniego. Puhl zauważa, że dzisiejsza postawa Berlina, zasłaniającego się kruczkami prawnymi, jest nie tylko błędem moralnym, ale i strategicznym.
Ostatni dzwonek dla rządu Olafa Scholza
Szacuje się, że w Polsce żyje jeszcze około 50 tysięcy osób uprawnionych do ewentualnych świadczeń. Dla budżetu RFN wypłata funduszy na poziomie oczekiwanym przez Warszawę – około 100 milionów euro rocznie – byłaby obciążeniem niemal niezauważalnym dla gospodarki.
„Rząd federalny postępuje moralnie niewłaściwie, a do tego politycznie głupio” – punktuje publicysta, ostrzegając, że każda kolejna śmierć bez sprawiedliwego gestu będzie plamą na honorze współczesnych Niemiec.
Według autora komentarza, Berlin ma obecnie unikalną szansę na realne przyznanie się do winy przed partnerami z NATO i UE. Brak zdecydowanych działań może zostać odebrany jako ignorancja i brak empatii wobec najbliższego sąsiada.
