Koniec ery dialogu z Tokio?
Stosunki na linii Moskwa–Tokio przechodzą jeden z najpoważniejszych kryzysów w ostatnich dekadach. Władimir Putin dał do zrozumienia, że obecny kurs japońskiej administracji pod wodzą premier Sanae Takaichi jest dla Kremla nieakceptowalny. Rosyjski lider zestawił obecną sytuację z czasami rządów Shinzo Abe, kiedy to dialog był znacznie bardziej konstruktywny.
Obecnie Japonia otwarcie definiuje Rosję jako jedno z kluczowych wyzwań dla swojego bezpieczeństwa. To przesunięcie akcentów w polityce zagranicznej Tokio jest bezpośrednią odpowiedzią na działania wojenne prowadzone przez Federację Rosyjską w Europie Wschodniej.
Spór, który trwa od dekad
Fundamentem braku porozumienia pozostaje nierozwiązany status południowej części archipelagu Kurylskiego. Dla Japonii wyspy Etorofu, Kunashiri, Shikotan oraz Habomai to Terytoria Północne, które od końca II wojny światowej znajdują się pod rosyjską administracją. Ten terytorialny impas ma poważne konsekwencje:
- Oba państwa formalnie nigdy nie podpisały traktatu pokojowego kończącego konflikt z lat 1939–1945.
- Wyspy mają kolosalne znaczenie militarne, kontrolując dostęp do Morza Ochockiego.
- Obecność rosyjskich wojsk w tym regionie jest przez Tokio postrzegana jako działanie okupacyjne.
Choć Putin deklaruje, że Moskwa nie zgłasza nowych roszczeń wobec sąsiada, jednocześnie nie wykazuje woli do oddania spornych terenów, co w praktyce uniemożliwia normalizację stosunków.
Putin oskarża o brak prowokacji
Podczas niedawnej wizyty w regionie Wysp Kurylskich, połączonej z manewrami Floty Pacyfiku, rosyjski prezydent odniósł się do restrykcji gospodarczych nałożonych przez Japonię. Jego zdaniem działania te są bezpodstawne i wynikają z błędnej interpretacji konfliktu na Ukrainie.
„Chcielibyśmy zrozumieć stanowisko naszego sąsiada, Japonii. Nałożono na nas sankcje, które nie były z naszej strony sprowokowane” – stwierdził Putin, cytowany przez agencję TASS.
W optyce Kremla to nie działania Rosji, lecz aktywność NATO w regionie Azji i Pacyfiku stanowi realne zagrożenie. Putin zasugerował, że Sojusz Północnoatlantycki próbuje „infiltrować” te obszary, podobnie jak ma to miejsce w Arktyce, co zmusza Rosję do wzmacniania swojej obecności militarnej na Dalekim Wschodzie.
Perspektywy na przyszłość
Eksperci wskazują, że retoryka Moskwy ma na celu przerzucenie odpowiedzialności za chłodne relacje na stronę japońską. Jednak dopóki trwa agresja na Ukrainę, a Japonia pozostaje solidarna z zachodnimi sojusznikami, szanse na przełom w sprawie kurylskiej są bliskie zeru. Moskwa wykorzystuje spór jako element szerszej gry z Zachodem, próbując zniechęcięć Tokio do dalszego wspierania Kijowa.
