Węgierska scena polityczna przechodzi fundamentalną transformację. Parlament w Budapeszcie przegłosował zmiany w ustawie zasadniczej, które wprowadzają nieprzekraczalny limit czasu sprawowania funkcji szefa rządu. Od teraz jedna osoba może pełnić tę rolę maksymalnie przez osiem lat.
Koniec ery wieloletnich rządów
Najważniejszą konsekwencją przyjętego rozwiązania jest ostateczne odsunięcie od możliwości powrotu do władzy Viktora Orbana. Polityk ten, który dominował w kraju przez dekady, wyczerpał już swój limit. Nowe przepisy wzorowane są na ograniczeniach, jakie od dawna dotyczą urzędu prezydenta Węgier.
Reforma ma na celu przede wszystkim:
- wymuszenie regularnej rotacji na najwyższych szczeblach władzy,
- przeciwdziałanie zjawisku zawłaszczania państwa przez jedną grupę polityczną,
- systemowe uniemożliwienie powrotu do modelu rządów autorytarnych.
Polityczne zaplecze zmian
Wprowadzenie dwukadencyjności było jednym z fundamentów programu wyborczego obecnego premiera, Petera Magyara. Dzięki silnej pozycji partii TISZA, która dysponuje 141 mandatami, udało się uzyskać wymaganą większość dwóch trzecich głosów. Podczas poniedziałkowej sesji za nowelizacją opowiedziało się 135 parlamentarzystów, przy 50 głosach sprzeciwu.
Nowe prawo wchodzi w życie niemal natychmiast – dzień po jego oficjalnej publikacji. Jest to już szesnasta ingerencja w treść konstytucji z 2011 roku, co pokazuje dynamikę obecnych przemian ustrojowych.
Demontaż struktur kontrolnych
Głosowanie nad limitem kadencji to tylko jeden z elementów szerszego planu przebudowy państwa. Posłowie zdecydowali również o usunięciu zapisów chroniących instytucje powołane przez poprzednią ekipę do pilnowania tzw. tożsamości konstytucyjnej. Otwiera to drogę do likwidacji Biura Ochrony Suwerenności.
Instytucja ta, stworzona w 2024 roku, była wielokrotnie krytykowana przez środowiska demokratyczne. Choć oficjalnie miała walczyć z obcymi wpływami, w rzeczywistości służyła jako narzędzie nacisku na oponentów politycznych poprzedniego układu władzy.
Głosy sceptyków
Mimo entuzjazmu zwolenników reformy, w parlamencie nie zabrakło głosów krytycznych. Część opozycji podnosi argument, że odgórne zakazywanie kandydowania może uderzać w fundamenty demokracji.
Tego rodzaju bariery prawne mogą stać w sprzeczności z wolą suwerena, który w wolnych wyborach powinien mieć prawo wskazać dowolnego lidera, któremu ufa.
Krytycy sugerują, że to wyborcy przy urnach, a nie sztywne zapisy w konstytucji, powinni decydować o tym, jak długo dany polityk ma zarządzać krajem.
