Symboliczny gest i dyplomatyczny chłód
Najwyższe polskie odznaczenie państwowe, Order Orła Białego, stało się centrum gwałtownego sporu między Warszawą a Kijowem. Wołodymyr Zełenski zdecydował się na bezprecedensowy krok – oficjalnie odesłał wyróżnienie do Polski. Gest ten jest czytelnym sygnałem pogorszenia wzajemnych relacji, u których podstaw leżą nierozwiązane kwestie polityki historycznej.
Kością niezgody tradycja UPA
Bezpośrednią przyczyną napięć stało się upamiętnienie Ukraińskiej Powstańczej Armii. Kijów zdecydował o nadaniu jednej z formacji wojskowych imienia „bohaterów UPA”, co spotkało się z natychmiastową reakcją strony polskiej. Dla Warszawy, dbającej o pamięć ofiar rzezi wołyńskiej, takie działanie jest nie do zaakceptowania.
Prezydent Karol Nawrocki przypomniał o bolesnej statystyce: śmierć z rąk UPA poniosło co najmniej 100 tysięcy obywateli Polski. Ofiarami byli głównie cywile – kobiety, dzieci i starcy – mordowani na Wołyniu, Podkarpaciu czy Lubelszczyźnie. Polska stoi na stanowisku, że formacje odpowiedzialne za te czyny nie powinny być honorowane przez współczesne państwo ukraińskie.
Sarkastyczna riposta z Kijowa
Prezydent Ukrainy nie ograniczył się jedynie do zwrotu orderu. W mediach społecznościowych zamieścił komentarz, w którym wbił szpilę w polską historię odznaczeń. Zełenski przywołał postacie z przeszłości, które również otrzymały Order Orła Białego, a których obecność na liście uhonorowanych uważa za wysoce kontrowersyjną.
- Caryca Katarzyna II
- Benito Mussolini
- Gerhard Schröder
„Jeśli więc uważa się, że ten szczególny symbol może pozostawać w rękach takich osób, to my w Ukrainie nie będziemy z tym polemizować”
Zauważył z wyraźną ironią ukraiński przywódca, sugerując, że polskie standardy przyznawania tego wyróżnienia są dla niego niezrozumiałe w kontekście obecnych pretensji.
Reakcja Kancelarii Prezydenta
Na słowa i gest Zełenskiego zareagowała Agnieszka Jędrzak, minister w Kancelarii Prezydenta RP. Zwróciła ona uwagę na gwałtowną zmianę narracji ukraińskiego lidera. Przypomniała, że jeszcze trzy lata temu prezydent przyjmował to samo odznaczenie z zupełnie innym nastawieniem i nie zgłaszał wówczas żadnych zastrzeżeń co do jego rangi czy historii.
Obecny incydent rzuca cień na przyszłość dialogu dyplomatycznego między sąsiadami. Pokazuje on, że bez wypracowania wspólnego mianownika w ocenie tragicznych wydarzeń sprzed lat, budowanie trwałego partnerstwa opartego na zaufaniu pozostaje ogromnym wyzwaniem.
