Prawo i Społeczeństwo

Nowe prawo o osobie najbliższej. Czy to zapowiedź głębszych zmian?

Sejm przyjął przepisy ułatwiające życie parom w nieformalnych związkach. Podczas gdy resort cyfryzacji zmienia formularze, w rządzie trwa dyskusja o granicach reform i kwestii adopcji dzieci.
Nowe prawo o osobie najbliższej. Czy to zapowiedź głębszych zmian?

Polska administracja przygotowuje się na techniczny przełom, który idzie w parze z nowymi regulacjami prawnymi. Choć debata polityczna wokół statusu par jednopłciowych wciąż jest gorąca, konkretne decyzje urzędowe już zapadły. Zmiany w systemach informatycznych mają stać się odpowiedzią na realne potrzeby obywateli żyjących w nieformalnych relacjach.

Cyfrowa rewolucja w aktach stanu cywilnego

Ministerstwo Cyfryzacji, którym kieruje Krzysztof Gawkowski, sfinalizowało prace nad nowymi wzorami dokumentów. Dzięki podpisanemu rozporządzeniu, polskie systemy urzędowe zostaną dostosowane do obsługi trzech wariantów aktów małżeństwa:

  • relacji kobiety i mężczyzny,
  • związku dwóch kobiet,
  • związku dwóch mężczyzn.

Głównym celem tej modyfikacji jest ułatwienie procedury transkrypcji zagranicznych aktów ślubu. Na poziomie samorządowym proces ten już się rozpoczął – prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski potwierdził, że w stolicy dokonano już pierwszej takiej rejestracji dla pary tej samej płci.

Ambicje resortu równości a granice wyznaczone przez premiera

Dla Katarzyny Kotuli, pełniącej funkcję ministry ds. równości, przyjęta przez Sejm ustawa o statusie osoby najbliższej to jedynie fundament pod dalszą przebudowę prawa rodzinnego. Wiceszefowa Nowej Lewicy otwarcie mówi o dążeniu do wprowadzenia rejestrowanych związków partnerskich oraz pełnej równości małżeńskiej w przyszłości.

Uważam, że idealnym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich z możliwością przysposobienia dziecka wewnątrz rodziny.

Wizja ta napotyka jednak na wyraźny opór wewnątrz koalicji. Premier Donald Tusk, mimo symbolicznych przeprosin skierowanych do osób dyskryminowanych w przeszłości przez państwo, wyznaczył jasną granicę. Szef rządu zadeklarował, że obecne projekty nie będą obejmować prawa do adopcji dzieci przez pary jednopłciowe.

Polityczny pat i rola Pałacu Prezydenckiego

Realizacja dalszych postulatów środowisk lewicowych stoi pod znakiem zapytania ze względu na stanowisko głowy państwa. Andrzej Duda zapowiedział, że nie zaakceptuje przepisów, które mogłyby osłabić konstytucyjną pozycję tradycyjnego małżeństwa lub tworzyć dla niego prawną alternatywę.

Z kolei posłanka Anna Maria Żukowska argumentuje, że nowe przepisy mają przede wszystkim wyciągnąć z prawnej próżni rodziny, które już teraz funkcjonują w polskim społeczeństwie. Celem jest zapewnienie im elementarnego poczucia bezpieczeństwa i godności w kontaktach z instytucjami państwowymi.

Co zmienia ustawa o osobie najbliższej?

Sam projekt dotyczący statusu osoby najbliższej ma być odpowiedzią na codzienne problemy tysięcy Polaków. Ma on ułatwić m.in. dostęp do informacji medycznej czy załatwianie spraw urzędowych bez konieczności posiadania aktu małżeństwa. Jest to krok w stronę pragmatycznego rozwiązania problemów osób, które dotychczas były traktowane przez prawo jako zupełnie obce, mimo prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.