Pamięć historyczna, szczególnie w kontekście trudnych relacji polsko-ukraińskich, często staje się zarzewiem sporów. Ostatni incydent z udziałem europosła Grzegorza Brauna, dotyczący obelisku upamiętniającego żołnierzy UPA, ponownie rozgrzał debatę i wywołał stanowczą reakcję dyplomatyczną Kijowa.
Stanowcza reakcja Kijowa i apel do władz
Ambasada Ukrainy w Polsce natychmiast potępiła akt wandalizmu, który określiła jako bezczeszczenie miejsca pochówku. W oficjalnym komunikacie podkreślono niedopuszczalność używania miejsc pamięci w bieżącej walce politycznej, zwłaszcza w obliczu trwającej wojny i zagrożenia dla bezpieczeństwa całej Europy.
To wstydliwe i niemoralne zachowanie, które zasługuje na jednoznaczne potępienie. Groby zmarłych nie powinny być areną sporów politycznych. Pamięć o zmarłych nie może być podstawą politycznego spektaklu. Bez wyjątków i podwójnych standardów.
Ukraińscy dyplomaci zaapelowali do polskich organów ścigania i władz państwowych o podjęcie zdecydowanych kroków. Oczekują oni:
- Zbadania sprawy i ukarania winnych: Ustalenia personaliów uczestników incydentu i pociągnięcia ich do odpowiedzialności.
- Odnowienia miejsca pamięci: Przywrócenia uszkodzonego obelisku do stanu poprzedniego.
- Zapewnienia ochrony: Wdrożenia działań zapobiegających podobnym aktom wandalizmu w przyszłości.
Podkreślono, że zagadnienia historyczne winny być domeną badaczy, a nie narzędziem w bieżących konfliktach politycznych. Groby zmarłych, niezależnie od kontekstu historycznego, wymagają szacunku i ochrony prawnej.
Incydent w Białystoku: Działanie europosła Brauna
Do zdarzenia doszło w miejscowości Białystok, położonej w powiecie hrubieszowskim (województwo lubelskie), gdzie Grzegorz Braun, lider Konfederacji Korony Polskiej, został nagrany, jak uderza młotem w kamienny obelisk. Obiekt ten upamiętniał żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), poległych w walce z NKWD w 1946 roku.
Europoseł publicznie uzasadnił swoje postępowanie, twierdząc, że obiekt ten obraża pamięć polskich ofiar. W swoich mediach społecznościowych stwierdził, że obelisk powinien zostać usunięty profesjonalnymi narzędziami natychmiast po udokumentowaniu „przestępstwa banderyzmu”.
Kontekst historyczny i polityczny
Działanie Grzegorza Brauna wpisuje się w szerszy kontekst sporów o pamięć historyczną, szczególnie dotyczącą roli UPA w historii Polski. Dla wielu Polaków UPA jest symbolem zbrodni na ludności cywilnej, podczas gdy dla części Ukraińców to formacja walcząca o niepodległość.
Incydenty takie jak ten w Białystoku regularnie zaostrzają relacje między oboma krajami, stawiając pod znakiem zapytania wysiłki na rzecz pojednania i współpracy, zwłaszcza w obliczu wspólnego zagrożenia.
