Litewskie władze przygotowują się do uszczelnienia systemu bezpieczeństwa narodowego, biorąc pod lupę aktywność obywateli państw agresorów. Choć na pełne wdrożenie zmian poczekamy do początku 2027 roku, projekt zaprezentowany przez tamtejszy resort dyplomacji już teraz budzi spore emocje ze względu na swoją bezkompromisowość.
Publiczne deklaracje zamiast politycznej neutralności
Jednym z najbardziej wyrazistych elementów nowych regulacji jest wymóg składania pisemnych oświadczeń przez przedstawicieli świata kultury, nauki oraz sportu. Każdy, kto będzie chciał przyjechać na Litwę w celach zawodowych, musi liczyć się z koniecznością jasnego opowiedzenia się po stronie wartości demokratycznych. Dokument ma zawierać:
- jednoznaczne potępienie działań zbrojnych prowadzonych przez Kreml,
- uznanie pełnej integralności terytorialnej państwa ukraińskiego w jego oficjalnych granicach,
- poparcie dla zasad zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych.
Co istotne, oświadczenia te nie będą dokumentami wewnętrznymi. Według informacji przekazanych przez litewskiego nadawcę LRT, deklaracje mają być jawne i dostępne dla opinii publicznej. Ma to być skuteczne narzędzie w walce z tzw. dwulicowością osób publicznych, które próbują łączyć karierę na Zachodzie z brakiem sprzeciwu wobec polityki agresora.
Blokada inwestycji w sąsiedztwie poligonów
Kolejny filar reformy uderza w rynek nieruchomości. Litwa zamierza zakazać Rosjanom i Białorusinom nabywania gruntów oraz budynków zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie infrastruktury krytycznej. Ograniczenia te obejmą tereny przylegające do jednostek wojskowych, poligonów oraz obiektów o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania państwa.
Przepisy te mają dotyczyć również osób, które posiadają już zezwolenia na pobyt. Zdaniem autorów projektu, swobodny dostęp obcokrajowców z krajów wysokiego ryzyka do terenów strategicznych stwarza realne zagrożenie inwigilacją i może ułatwiać działania wywiadowcze.
Ochrona przed manipulacją i propagandą
Litewski resort dyplomacji argumentuje, że nowe prawo jest niezbędne, by skutecznie przeciwdziałać próbom zniekształcania faktów historycznych. Wilno chce posiadać twarde podstawy prawne do blokowania osób, które bezpośrednio lub pośrednio wspierają represje wobec sił demokratycznych lub działają na szkodę państwa prawa.
Ważne jest, by zapewnić instytucjom jasne podstawy prawne do podejmowania terminowych i uzasadnionych decyzji, tak aby działalność publiczna w dziedzinie kultury lub rozrywki nie była wykorzystywana do propagandy.
Nowe zasady mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Ten odległy termin ma pozwolić administracji na stworzenie szczelnych procedur weryfikacji i dostosowanie systemów informatycznych do nowych wymogów bezpieczeństwa.
