Relacje między Polską a Ukrainą, choć scementowane wspólnym oporem wobec rosyjskiej agresji, napotykają na coraz wyższy mur przeszłości. Choć Warszawa pozostaje kluczowym sojusznikiem militarnym Kijowa, polscy liderzy zaczynają głośno artykułować oczekiwania, które mogą stać się decydujące w procesie rozszerzenia Unii Europejskiej.
Polskie weto w cieniu polityki historycznej
Władysław Kosiniak-Kamysz, pełniący funkcję wicepremiera i ministra obrony narodowej, sformułował jednoznaczne stanowisko rządu. Według niego Ukraina nie może budować swojej nowoczesnej tożsamości na fundamentach, które uderzają w relacje z sąsiadami i niszczą europejską ideę współpracy.
Z Banderą do Unii Europejskiej Ukraina nie wejdzie
Szef MON podkreślił, że Polska ma suwerenne prawo do podejmowania decyzji o kształcie wspólnoty europejskiej. Wybieranie na bohaterów narodowych postaci odpowiedzialnych za cierpienie Polaków jest przez Warszawę postrzegane jako działanie świadomie niszczące wzajemne zaufanie.
Pojednanie na wzór europejski
W podobnym tonie wypowiada się szef polskiej dyplomacji, Radosław Sikorski. Zwraca on uwagę, że wejście do „unijnej rodziny” wymaga oparcia relacji na prawdzie historycznej. Sikorski posłużył się wymownym porównaniem do relacji polsko-niemieckich.
Minister zauważył, że dzisiejsze partnerstwo z Berlinem byłoby niemożliwe, gdyby Niemcy wciąż czcili zbrodniarzy takich jak Himmler czy Göring. Choć docenił on ukraińskie wysiłki w usuwaniu symboli komunistycznych, wskazał, że przed Kijowem wciąż stoi wyzwanie wyboru takich autorytetów, które nie będą budzić sprzeciwu cywilizowanego świata.
Asertywność Kijowa i dyplomatyczny chłód
Strona ukraińska na razie nie wykazuje chęci do rewizji swojej polityki. Prezydent Wołodymyr Zełenski, zapowiadając projekt Panteonu Narodowego, zaznaczył, że nikt z zewnątrz nie będzie dyktował jego narodowi, kogo ma darzyć szacunkiem. Ta postawa doprowadziła do serii napięć, które rzutują na bieżącą dyplomację:
- Kontrowersyjne patronaty: Nadanie jednej z jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”.
- Kryzys odznaczeń: Spory dotyczące wzajemnego honorowania przedstawicieli obu państw.
- Zawieszone wizyty: Odwoływanie planowanych spotkań delegacji na szczeblu państwowym.
Obecnie spór o symbole staje się jednym z największych wyzwań dla dyplomacji obu krajów. Polska wyraźnie zaznacza, że bez rozliczenia przeszłości i wyboru bohaterów akceptowalnych dla obu stron, integracja Ukrainy z Europą może napotkać na bariery nie do przejścia.
